Kiến thức đầu tư · Tìm hiểu sâu hơn · Cơ bản
Gắn với bài học chính: Chỉ số chứng khoán là gì? Cách hiểu đơn giản cho người mới trước khi tìm hiểu ETF
VN-Index là gì? Cách đọc chỉ số chứng khoán Việt Nam cho người mới
VN-Index là chỉ số chung của sàn HOSE, tính theo vốn hóa nên doanh nghiệp lớn ảnh hưởng mạnh hơn.
Điểm và phần trăm: cùng một số điểm có ý nghĩa khác nhau ở các mức chỉ số khác nhau; phần trăm dễ so sánh hơn.
VN30 gồm 30 cổ phiếu lớn, thanh khoản cao trên HOSE, được xem xét lại vào tháng 1 và tháng 7.
HOSE, HNX, UPCoM là ba thị trường với chỉ số và mức độ yêu cầu khác nhau; VN-Index không đại diện cho toàn bộ nền kinh tế.
VN-Index là gì?
VN-Index là chỉ số chung của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), phản ánh biến động giá của các cổ phiếu niêm yết trên sàn này. Chỉ số được tính theo giá trị vốn hóa, nên doanh nghiệp càng lớn thì ảnh hưởng đến VN-Index càng nhiều. VN-Index bắt đầu từ mốc 100 điểm khi HOSE mở phiên giao dịch đầu tiên năm 2000.
Khi tin tức nói “thị trường hôm nay tăng” ở Việt Nam, người ta thường đang nói về VN-Index. Đây là một chỉ số chứng khoán – tức một thước đo, không phải một cổ phiếu hay một sản phẩm có thể mua trực tiếp.
VN-Index đo lường điều gì?
VN-Index cho biết giá trị chung của nhóm cổ phiếu trên HOSE đang cao hơn hay thấp hơn so với trước. Vì tính theo vốn hóa, mỗi cổ phiếu không có “tiếng nói” ngang nhau.
Ví dụ giả định: một ngân hàng có vốn hóa rất lớn tăng 5%, trong khi mười doanh nghiệp nhỏ cũng tăng 5%. Ngân hàng lớn kia có thể tác động lên VN-Index nhiều hơn cả mười doanh nghiệp nhỏ cộng lại. Ngược lại, chỉ cần vài cổ phiếu lớn giảm mạnh, VN-Index có thể giảm dù phần lớn cổ phiếu khác tăng nhẹ.
Vì vậy, VN-Index tăng không có nghĩa hầu hết cổ phiếu đều tăng. Muốn biết thị trường “rộng” đến đâu, cần xem thêm có bao nhiêu mã tăng, bao nhiêu mã giảm trong phiên.
Đọc điểm số và phần trăm thay đổi
Điểm số của VN-Index chỉ có ý nghĩa khi so sánh với một mốc khác. Tin “VN-Index tăng 25 điểm” cần được đặt cạnh mức điểm hiện tại:
Từ 1.250 lên 1.275 điểm: tăng 25 điểm, tương đương khoảng 2%.
Từ 500 lên 525 điểm: cũng tăng 25 điểm, nhưng tương đương 5%.
Các con số trên chỉ là ví dụ để minh họa cách tính. Khi so sánh các giai đoạn khác nhau, phần trăm thay đổi thường hữu ích hơn số điểm, vì cùng một số điểm có ý nghĩa khác nhau ở các mức chỉ số khác nhau.
VN30 là gì?
VN30 là chỉ số gồm 30 cổ phiếu trên HOSE được chọn theo vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và thanh khoản. Danh sách thành phần được xem xét lại hai lần mỗi năm, vào tháng 1 và tháng 7, và có giới hạn tỷ trọng – chẳng hạn một cổ phiếu không chiếm quá 10% – theo quy tắc chỉ số của HOSE.
Nói đơn giản, VN-Index bao quát các cổ phiếu trên HOSE, còn VN30 tập trung vào nhóm doanh nghiệp lớn và giao dịch sôi động nhất. Một số quỹ ETF tại Việt Nam được xây dựng để mô phỏng VN30; bạn có thể so sánh chúng với quỹ nước ngoài trong bài ETF Việt Nam và ETF Mỹ khác nhau thế nào.
HOSE, HNX và UPCoM khác nhau thế nào?
Cổ phiếu ở Việt Nam được giao dịch trên ba thị trường chính. Mỗi nơi có chỉ số riêng:
Thị trường | Là gì | Chỉ số chính |
|---|---|---|
HOSE | Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, nơi niêm yết nhiều doanh nghiệp quy mô lớn | VN-Index, VN30 |
HNX | Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, nơi niêm yết cổ phiếu và tổ chức giao dịch trái phiếu, phái sinh | HNX-Index |
UPCoM | Thị trường giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết, do HNX vận hành | UPCoM-Index |
Điều kiện để có mặt trên UPCoM thường thấp hơn so với niêm yết trên HOSE hay HNX. Vì vậy, khi tìm hiểu một cổ phiếu, nên biết nó giao dịch ở đâu, vì mức độ công bố thông tin và thanh khoản có thể khác nhau.
VN-Index không phải là toàn bộ nền kinh tế
VN-Index chỉ gồm các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và chịu ảnh hưởng mạnh từ một số ngành lớn trên sàn. Nhiều khu vực đóng góp lớn cho nền kinh tế không có mặt trong chỉ số. Bài học về mối liên hệ giữa kinh tế và chứng khoán giải thích vì sao GDP tăng chưa chắc làm VN-Index tăng.
Cách đọc VN-Index khi mới tìm hiểu
Khi đọc tin về VN-Index, có thể tự kiểm tra:
Mức thay đổi là bao nhiêu phần trăm, không chỉ bao nhiêu điểm?
Có bao nhiêu mã tăng, bao nhiêu mã giảm – hay chỉ vài cổ phiếu lớn kéo chỉ số?
Khoản đầu tư mình đang tìm hiểu có thực sự nằm trong VN-Index hay VN30 không?
Đây là biến động trong một phiên, hay xu hướng trong nhiều năm?
VN-Index là công cụ để hiểu bối cảnh thị trường, không phải tín hiệu để mua hay bán. Biến động hằng ngày của chỉ số là một phần của rủi ro thị trường mà nhà đầu tư dài hạn vẫn phải chấp nhận.
Bước tiếp theo
Bây giờ bạn đã biết VN-Index đo lường gì và vì sao vài cổ phiếu lớn có thể kéo cả chỉ số. Bước tiếp theo là tìm hiểu cách sở hữu cả một rổ cổ phiếu theo chỉ số chỉ với một lệnh mua – đó chính là quỹ ETF.
Tiếp tục lộ trình chính: ETF là gì?
Tìm hiểu sâu hơn: S&P 500 là gì? để so sánh VN-Index với một chỉ số lớn của thị trường Mỹ.
Nội dung này mang tính giáo dục tài chính cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân hóa. Trước khi đầu tư, bạn nên cân nhắc mục tiêu, thời gian đầu tư, khả năng chịu rủi ro và tình hình tài chính của mình.