Tỷ giá ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận đầu tư quốc tế?

Tỷ giá là gì?

Tỷ giá là mức quy đổi giữa hai đồng tiền.

Ví dụ, nếu tỷ giá USD/VND là 26.000, điều đó có nghĩa là 1 USD đổi được khoảng 26.000 VND.

Khi đầu tư cổ phiếu Mỹ, ETF Mỹ hoặc các tài sản niêm yết bằng USD, nhà đầu tư Việt Nam thường phải chuyển đổi từ VND sang USD để đầu tư. Sau này khi bán tài sản và chuyển tiền về, bạn lại phải đổi USD sang VND.

Vì vậy, kết quả đầu tư thực tế không chỉ phụ thuộc vào thị trường chứng khoán mà còn phụ thuộc vào biến động tỷ giá trong thời gian nắm giữ.

Đo kết quả bằng đồng tiền nào?

Đồng tiền dùng để đánh giá kết quả nên gắn với mục tiêu tài chính. Nếu bạn cần chi tiêu bằng VND, hãy so sánh giá trị quy đổi về VND; nếu một mục tiêu được tính bằng đồng tiền khác, hãy đo kết quả bằng đồng tiền đó. Nguyên tắc này áp dụng cho đầu tư quốc tế nói chung, không chỉ cổ phiếu Mỹ.

Biến động tỷ giá có thể làm lợi nhuận sau quy đổi tăng hoặc giảm. USD/VND dưới đây là ví dụ minh họa, không phải tỷ giá hiện hành hay dự báo.

Vì sao tỷ giá quan trọng với nhà đầu tư Việt Nam?

Nhiều người mới thường chỉ nhìn vào lợi nhuận của cổ phiếu hoặc ETF.

Nhưng đối với một khoản đầu tư quốc tế, thực tế có hai lớp biến động:

1. Biến động của tài sản đầu tư.

2. Biến động của đồng tiền mà tài sản đó được định giá.

Điều này có nghĩa là một khoản đầu tư có thể lãi nhờ cổ phiếu tăng giá, lãi nhờ USD tăng giá, lãi nhờ cả hai yếu tố cùng lúc, hoặc bị ảnh hưởng bởi một trong hai yếu tố.

Đó là lý do vì sao tỷ giá là một phần quan trọng trong đầu tư chứng khoán Mỹ tại Việt Nam.

Một ví dụ đơn giản về ảnh hưởng của tỷ giá

Giả sử:

• Bạn có 26 triệu đồng.

• Tỷ giá ban đầu là 26.000 VND/USD.

• Bạn đổi được 1.000 USD để đầu tư.

Một năm sau:

Trường hợp 1: Cổ phiếu tăng, USD cũng tăng

• Khoản đầu tư tăng từ 1.000 USD lên 1.100 USD.

• Tỷ giá tăng từ 26.000 lên 27.000 VND/USD.

Khi quy đổi:

• 1.100 USD × 27.000 = 29,7 triệu VND.

Lợi nhuận đến từ cả cổ phiếu và tỷ giá.

Trường hợp 2: Cổ phiếu tăng nhưng USD giảm

• Khoản đầu tư tăng lên 1.100 USD.

• Tỷ giá giảm xuống 24.000 VND/USD.

Khi quy đổi:

• 1.100 USD × 24.000 = 26,4 triệu VND.

Khoản đầu tư vẫn có lãi, nhưng mức tăng thấp hơn nhiều so với khi USD mạnh lên.

Ví dụ này cho thấy hiệu quả đầu tư cuối cùng có thể khác đáng kể so với mức tăng của tài sản gốc.

Bảng minh họa: cổ phiếu và tỷ giá cùng ảnh hưởng thế nào?

Giả sử bạn bắt đầu với 26 triệu đồng, đổi được 1.000 USD ở tỷ giá 26.000 VND/USD.

Bảng này không phải dự báo và chưa tính phí, thuế hay dòng tiền nạp thêm, rút ra. Giá trị cuối kỳ bằng VND = giá trị cuối kỳ bằng USD × tỷ giá cuối kỳ. Vì vậy, các phần trăm không được cộng đơn giản: tài sản tăng 10% và tỷ giá tăng 5% tạo mức tăng gộp 15,5%, không phải 15%.

Những yếu tố nào ảnh hưởng đến tỷ giá USD/VND?

Tỷ giá không tự nhiên tăng hoặc giảm. Nó chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố cùng lúc.

Lãi suất: Nếu lãi suất tại Mỹ tăng mạnh, USD có thể hấp dẫn hơn với một số dòng vốn quốc tế. Nhưng tác động thực tế còn phụ thuộc vào lãi suất tại Việt Nam và kỳ vọng của thị trường.

Lạm phát: Nếu một đồng tiền mất sức mua nhanh hơn, tỷ giá có thể chịu áp lực theo thời gian.

Chính sách tiền tệ: Quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có thể ảnh hưởng đến cung, cầu và kỳ vọng về USD/VND.

Dòng vốn quốc tế: Xuất nhập khẩu, đầu tư nước ngoài, nhu cầu nắm giữ USD và tâm lý thị trường đều có thể tác động đến tỷ giá.

Các yếu tố này thường tương tác phức tạp với nhau. Vì vậy, hiểu tỷ giá là cần thiết, nhưng dự đoán tỷ giá một cách chính xác và ổn định là rất khó, đặc biệt với người mới.

Tỷ giá có phải lúc nào cũng là rủi ro không?

Không hẳn.

Tỷ giá có thể mang lại lợi ích hoặc bất lợi.

Nếu USD tăng giá so với VND trong thời gian bạn nắm giữ tài sản Mỹ, tỷ giá có thể hỗ trợ kết quả đầu tư.

Ngược lại, nếu USD suy yếu so với VND, lợi nhuận khi quy đổi có thể giảm.

Điều quan trọng là không nên xem tỷ giá như một công cụ kiếm lời riêng biệt khi mục tiêu chính là đầu tư dài hạn. Đối với người mới, tỷ giá nên được hiểu là một yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đầu tư chứ không phải lý do chính để đầu tư.

Tỷ giá ảnh hưởng đến cổ tức như thế nào?

Tỷ giá không chỉ ảnh hưởng đến giá trị khoản đầu tư khi bạn bán tài sản. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến cổ tức nếu cổ phiếu hoặc ETF trả cổ tức bằng USD.

Ví dụ, nếu bạn nhận 100 USD cổ tức và tỷ giá là 26.000 VND/USD, số tiền đó tương đương khoảng 2,6 triệu VND.

Nhưng nếu khi bạn quy đổi về VND, tỷ giá chỉ còn 24.000 VND/USD, 100 USD đó tương đương khoảng 2,4 triệu VND.

Điều này không có nghĩa là cổ tức xấu hay tốt hơn. Nó chỉ cho thấy rằng với nhà đầu tư Việt Nam, cổ tức bằng USD cũng chịu ảnh hưởng của tỷ giá khi quy đổi về VND.

Người mới thường hiểu nhầm điều gì về tỷ giá?

"USD luôn tăng nên không cần lo"

Không có đồng tiền nào luôn tăng giá mãi mãi.

Tỷ giá chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như lãi suất, tăng trưởng kinh tế, lạm phát, dòng vốn quốc tế và chính sách tiền tệ.

"Cổ phiếu tăng là chắc chắn có lãi"

Không nhất thiết.

Nếu đồng USD giảm đáng kể trong thời gian nắm giữ, lợi nhuận khi quy đổi sang VND có thể thấp hơn kỳ vọng.

"Đầu tư quốc tế chỉ cần quan tâm cổ phiếu"

Thực tế, nhà đầu tư quốc tế thường phải theo dõi cả tài sản đầu tư và đồng tiền mà tài sản đó được định giá.

"Đầu tư dài hạn thì tỷ giá không quan trọng"

Tỷ giá vẫn quan trọng, kể cả khi bạn đầu tư dài hạn.

Điểm khác biệt là nhà đầu tư dài hạn thường không cần phản ứng với từng biến động nhỏ của tỷ giá. Thay vào đó, họ cần hiểu tỷ giá như một phần của bức tranh tổng thể: lợi nhuận, rủi ro, phí, thuế, thời gian nắm giữ và mục tiêu tài chính.

Tỷ giá liên quan gì đến ETF và S&P 500?

Nhiều người Việt tiếp cận thị trường Mỹ thông qua ETF hoặc quỹ mô phỏng các chỉ số như S&P 500.

Trong trường hợp này:

• Chỉ số S&P 500 phản ánh biến động của nhóm doanh nghiệp Mỹ.

• ETF là sản phẩm giúp tiếp cận chỉ số.

• Tỷ giá USD/VND là một lớp biến động bổ sung đối với nhà đầu tư Việt Nam.

Điều này có nghĩa là ngay cả khi ETF theo S&P 500 hoạt động đúng như kỳ vọng, kết quả khi quy đổi sang VND vẫn có thể khác vì ảnh hưởng của tỷ giá.

Hiểu được ba lớp này: chỉ số, sản phẩm đầu tư và tỷ giá, giúp người mới có cái nhìn thực tế hơn về đầu tư quốc tế và xây dựng nền tảng kiến thức đầu tư cơ bản trước khi ra quyết định.

Đồng tiền niêm yết không nói hết rủi ro tiền tệ

Một ETF giao dịch bằng USD có thể nắm giữ tài sản ở nhiều quốc gia. Đồng tiền giao dịch, đồng tiền báo cáo của quỹ và nguồn doanh thu của doanh nghiệp bên trong không nhất thiết trùng nhau. Đổi nơi niêm yết hoặc đồng tiền giao dịch không tự loại bỏ tác động tiền tệ của các tài sản cơ sở.

Hãy đọc tài liệu quỹ để biết danh mục nắm giữ và có hay không cơ chế phòng ngừa rủi ro tiền tệ. Bài này chỉ minh họa việc quy đổi giá trị khoản đầu tư; không giả định rằng mọi sản phẩm niêm yết bằng USD có cùng mức tiếp xúc với USD.

Biến động tỷ giá khác với chi phí quy đổi

Biến động tỷ giá là thay đổi mức quy đổi theo thời gian. Chi phí quy đổi là phần tiền mất đi do phí và chênh lệch tỷ giá mua–bán khi giao dịch. Dù tỷ giá thị trường không đổi, việc đổi tiền hai chiều vẫn có thể phát sinh chi phí. Không trừ cùng một khoản chênh lệch hai lần nếu nó đã nằm trong tỷ giá thực tế áp dụng.

Có thể giảm tác động của tỷ giá không?

Bạn không thể kiểm soát tỷ giá, nhưng có thể quản lý cách tỷ giá ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

Đầu tư với thời gian phù hợp: Nếu mục tiêu quá ngắn hạn, biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả. Với mục tiêu dài hạn hơn, bạn có nhiều thời gian hơn để chịu đựng các giai đoạn biến động.

Không quy đổi toàn bộ chỉ vì cảm xúc: Khi USD tăng mạnh hoặc giảm mạnh, nhà đầu tư dễ hưng phấn hoặc lo lắng quá mức. Việc ra quyết định chỉ vì tỷ giá biến động trong ngắn hạn có thể khiến bạn bỏ qua mục tiêu đầu tư ban đầu.

Chia nhỏ thời điểm quy đổi khi phù hợp: Nếu bạn cần chuyển đổi một khoản tiền lớn, việc chia nhỏ có thể giúp tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một mức tỷ giá duy nhất. Tuy nhiên, cách này cũng cần cân nhắc phí giao dịch và phí chuyển đổi.

Hiểu phí chuyển đổi ngoại tệ: Tỷ giá bạn thấy trên thị trường có thể khác tỷ giá thực tế mà ngân hàng, nền tảng hoặc sàn giao dịch áp dụng. Một số nơi có thể cộng thêm chênh lệch hoặc phí chuyển đổi.

Các tổ chức lớn đôi khi sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Tuy nhiên, đây là chủ đề nâng cao, có chi phí và thường không cần thiết với phần lớn người mới bắt đầu.

Ngoài tỷ giá, nhà đầu tư Việt Nam còn cần chú ý điều gì?

Tỷ giá chỉ là một phần trong bức tranh tổng thể.

Khi đầu tư tài sản quốc tế, người mới cũng nên tìm hiểu:

• Phí giao dịch.

• Phí chuyển đổi ngoại tệ.

• Thuế.

• Lưu ký tài sản.

• Rủi ro nền tảng và pháp nhân cung cấp dịch vụ.

• Rủi ro biến động thị trường.

Việc chỉ tập trung vào tỷ giá mà bỏ qua các yếu tố khác có thể dẫn đến đánh giá sai về kết quả đầu tư thực tế.

Tỷ giá có phù hợp để dự đoán thị trường không?

Đối với phần lớn người mới, câu trả lời là không.

Biến động tỷ giá rất khó dự đoán một cách ổn định và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô.

Việc hiểu tỷ giá giúp bạn đánh giá đầy đủ rủi ro và lợi nhuận của một khoản đầu tư quốc tế. Điều đó khác với việc cố gắng dự đoán tỷ giá để kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Trước khi đầu tư tài sản bằng USD, hãy tự hỏi

• Mình có hiểu rằng lợi nhuận còn phụ thuộc vào tỷ giá không?

• Mình có chấp nhận được việc USD có thể giảm giá trong một số giai đoạn không?

• Mình có hiểu các loại phí chuyển đổi ngoại tệ liên quan không?

• Mình có hiểu cách nền tảng hoặc sàn giao dịch tính tỷ giá và phí chuyển đổi ngoại tệ không?

• Mình có đang đầu tư bằng tiền nhàn rỗi không?

• Mình có hiểu sản phẩm mình đang mua là cổ phiếu, ETF hay sản phẩm mô phỏng khác không?

Nếu chưa trả lời được những câu hỏi này, việc học thêm trước khi đầu tư là hoàn toàn bình thường.

Bước tiếp theo

Tiếp tục lộ trình chính: Lưu ký tài sản là gì? Ai đang giữ tài sản đầu tư của bạn?

Nội dung này mang tính giáo dục tài chính cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân hóa. Trước khi đầu tư, bạn nên cân nhắc mục tiêu, thời gian đầu tư, khả năng chịu rủi ro và tình hình tài chính của mình.