Đầu tư vào nhiều thị trường giúp đa dạng hóa danh mục thế nào?

Có nhiều cổ phiếu chưa chắc đã có nhiều thị trường

Đầu tư vào nhiều thị trường có thể giúp danh mục bớt phụ thuộc vào tình hình của một quốc gia. Nếu mọi khoản đầu tư đều nằm ở Việt Nam, một thay đổi lớn trong nước có thể ảnh hưởng đến nhiều khoản cùng lúc. Thêm tài sản ở thị trường khác có thể làm sự phụ thuộc đó nhỏ hơn, nhưng không bảo đảm bạn sẽ tránh được thua lỗ.

Danh mục đầu tư là toàn bộ các khoản đầu tư bạn đang nắm giữ. Đa dạng hóa nghĩa là phân bổ tiền vào những khoản đầu tư có sự khác biệt thực sự, thay vì để kết quả phụ thuộc quá nhiều vào một khoản hoặc một nhóm.

Ở đây, câu hỏi không phải “mình đã mua bao nhiêu mã?”, mà là “những mã này có cùng chịu ảnh hưởng bởi một thị trường, một ngành hay một nhóm doanh nghiệp không?”.

Vì sao mở rộng ra thị trường khác có thể hữu ích?

Các quốc gia có cơ cấu ngành, chính sách và điều kiện kinh tế khác nhau. Vì thế, doanh nghiệp ở các thị trường khác nhau không phải lúc nào cũng có kết quả giống nhau. Danh mục có tài sản ở nhiều thị trường có thể bớt lệ thuộc vào một nền kinh tế.

Với người sống ở Việt Nam, điều này còn đáng để suy nghĩ khi công việc, thu nhập và phần lớn tài sản đều gắn với kinh tế trong nước. Nếu khó khăn kinh tế ảnh hưởng cả thu nhập lẫn khoản đầu tư, áp lực tài chính có thể lớn hơn. Đây là một cách nhìn về sự tập trung, không phải lý do để chuyển hết tiền ra nước ngoài.

Mở rộng thị trường cũng không có nghĩa là từ bỏ chứng khoán Việt Nam để chạy theo chứng khoán Mỹ. Mục tiêu của đa dạng hóa là hiểu và giảm sự phụ thuộc, không phải đoán thị trường nào sẽ tăng mạnh nhất năm tới.

Ví dụ: thêm một quỹ có thực sự thêm một thị trường?

Linh đang tìm hiểu một ETF đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam. ETF là quỹ có chứng chỉ được mua bán trên sàn; khi mua chứng chỉ, Linh đầu tư vào các tài sản mà quỹ nắm giữ.

Linh thấy ba cách mở rộng khác nhau:

• Mua thêm một ETF khác cũng theo cùng chỉ số cổ phiếu Việt Nam. Nếu hai quỹ nắm giữ gần giống nhau, Linh có thêm tên quỹ nhưng chưa mở rộng đáng kể sang thị trường khác.

• Tìm hiểu một ETF đầu tư vào doanh nghiệp Mỹ. Tài sản bên trong có thể khác với quỹ Việt Nam, nhưng vẫn cần xem quỹ có tập trung vào một ngành hay vài công ty lớn không.

• Tìm hiểu một ETF đầu tư vào doanh nghiệp ở nhiều quốc gia. Quỹ có thể giúp tiếp cận nhiều thị trường qua một sản phẩm, nhưng mức phân bổ cho từng quốc gia không nhất thiết đồng đều.

Ba trường hợp này chỉ để so sánh cách nhìn danh mục, không phải gợi ý Linh nên mua quỹ nào. Điểm cần kiểm tra là quỹ mới bổ sung điều gì khác với những khoản Linh đã có.

Ngay cả khi mua nhiều ETF, bạn vẫn nên xem tài sản trùng lặp giữa các quỹ. Nếu nhiều quỹ cùng nắm giữ những công ty lớn giống nhau, danh mục có thể tập trung hơn bạn tưởng.

Nhìn vào tài sản của quỹ, không chỉ tên sàn

Khi tìm hiểu một quỹ, hãy tách ba thông tin:

• Nơi quỹ được giao dịch: sàn nơi bạn mua bán chứng chỉ quỹ.

• Nơi quỹ được thành lập: quốc gia nơi quỹ được đăng ký và chịu các quy định liên quan.

• Tài sản quỹ nắm giữ: doanh nghiệp, ngành và thị trường mà tiền của quỹ được đầu tư vào.

Một ETF được mua bán trên sàn Mỹ không nhất thiết chỉ đầu tư vào doanh nghiệp Mỹ. Ví dụ giả định, nếu một quỹ trên sàn Mỹ chủ yếu nắm giữ cổ phiếu Việt Nam, mua quỹ đó chưa chắc giúp Linh bớt phụ thuộc vào thị trường Việt Nam.

Tương tự, chữ “toàn cầu” trong tên quỹ chưa cho biết từng thị trường chiếm bao nhiêu. Bạn cần xem tài liệu và danh sách tài sản của quỹ. Cũng nên xem doanh nghiệp kiếm doanh thu ở đâu, vì nơi công ty đặt trụ sở không nói hết các thị trường mà hoạt động kinh doanh phụ thuộc vào.

Quỹ là một cách tiếp cận nhiều tài sản; tự mua cổ phiếu là cách khác. Số lượng sản phẩm không tự quyết định mức đa dạng hóa. Khả năng tiếp cận và chuyển tiền cần được xác minh riêng theo quy định áp dụng cho bạn.

Những rủi ro nào vẫn còn?

Đầu tư ở nhiều thị trường chỉ giải quyết một phần rủi ro. Bạn vẫn cần nhận ra những giới hạn sau:

• Các thị trường có thể cùng giảm: một cú sốc kinh tế toàn cầu có thể ảnh hưởng đến nhiều quốc gia. Không thể mặc định thị trường này giảm thì thị trường kia sẽ tăng để bù lại.

• Vẫn có thể tập trung vào một ngành: mua cổ phiếu công nghệ ở nhiều nước chưa chắc giúp giảm nhiều sự phụ thuộc vào ngành công nghệ.

• Có thêm rủi ro tỷ giá: nếu bạn đầu tư bằng ngoại tệ nhưng dự định chi tiêu bằng VND, tỷ giá có thể làm kết quả quy đổi thay đổi.

• Có thêm chi phí và việc cần theo dõi: phí đổi tiền, thông tin bằng ngôn ngữ khác và quy định khác nhau có thể khiến việc quản lý phức tạp hơn.

Đó là những rủi ro đầu tư quốc tế cần cân nhắc bên cạnh lợi ích đa dạng hóa. Không có một số lượng quốc gia hay một tỷ lệ phân bổ phù hợp với tất cả mọi người.

Tự kiểm tra trước khi mở rộng danh mục

Trước khi nghĩ đến việc thêm thị trường, hãy trả lời bốn câu hỏi:

• Tôi đầu tư cho mục tiêu gì, và khi nào sẽ cần dùng số tiền này?

• Nếu các thị trường cùng giảm, mức thua lỗ nào sẽ ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc khiến tôi buộc phải bán?

• Khoản đầu tư mới giúp giảm sự phụ thuộc nào, hay tôi chỉ đang chạy theo thị trường vừa tăng mạnh?

• Tôi có đủ thời gian và hiểu biết để đọc tài liệu sản phẩm, kiểm tra chi phí và xác minh điều kiện giao dịch không?

Nếu chưa trả lời rõ, bước phù hợp tiếp theo là tìm hiểu thêm, không phải mua thêm ngay. Việc chia cổ phiếu giữa nhiều quốc gia cũng không thay thế tiền dự phòng hay việc lựa chọn loại tài sản phù hợp với thời điểm bạn cần tiền.

Bước tiếp theo

Biết tiền được đầu tư vào đâu mới là một phần. Bạn còn cần biết ai giữ tài sản và quyền sở hữu của mình được ghi nhận thế nào.

Bài học tiếp theo: Lưu ký tài sản là gì? Ai đang giữ tài sản đầu tư của bạn? Tìm hiểu vai trò của các bên đứng sau tài khoản, thay vì chỉ nhìn số dư trên ứng dụng.

Tìm hiểu sâu hơn

• So sánh ETF Việt Nam và Mỹ để hiểu thêm khác biệt về sản phẩm và thị trường.

• Bài “Có nên đầu tư chứng khoán Mỹ không?” giúp bạn cân nhắc mức độ phù hợp, thay vì quyết định chỉ từ lợi nhuận quá khứ.

Nội dung mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư, pháp lý hoặc thuế cho từng cá nhân. Hãy cân nhắc mục tiêu, thời gian đầu tư, tình hình tài chính và khả năng chịu rủi ro của bạn; tham khảo chuyên gia phù hợp khi cần.