Xác định mục tiêu và thời gian đầu tư trước khi chọn tài sản

Mục tiêu đầu tư là gì?

Mục tiêu đầu tư là kết quả tài chính mà một khoản tiền được dành để phục vụ. Một mục tiêu rõ ràng không dừng ở mong muốn “có thêm tiền”, mà cần cho biết tiền dùng vào việc gì, cần bao nhiêu, cần khi nào và có thể điều chỉnh đến đâu.

Bốn thành phần này tạo thành khung cơ bản của một mục tiêu:

Việc xác định mục tiêu trước khi chọn tài sản giúp tách nhu cầu thực tế khỏi những sản phẩm đang được quảng bá hoặc bàn luận nhiều. Đây cũng là điểm khởi đầu của một kế hoạch theo mục tiêu cụ thể.

Mục tiêu đầu tư khác kỳ vọng lợi nhuận thế nào?

Mục tiêu mô tả điều bạn cần đạt được. Kỳ vọng lợi nhuận là ước tính về kết quả có thể xảy ra. Hai khái niệm này liên quan đến nhau nhưng không thể thay thế cho nhau.

Giả sử Mai cần 60 triệu đồng để đóng học phí sau 18 tháng. Mai hiện có 24 triệu đồng và dự kiến dành thêm 2 triệu đồng mỗi tháng:

• Số tiền hiện có: 24 triệu đồng

• Số tiền dự kiến dành thêm: 2 triệu đồng × 18 tháng = 36 triệu đồng

• Tổng tiền tự tích lũy dự kiến: 60 triệu đồng

Trong ví dụ này, kế hoạch có thể đạt 60 triệu đồng mà chưa cần giả định khoản đầu tư sẽ sinh lời. Lợi nhuận, nếu có, chỉ là một kết quả chưa chắc chắn; phí, thuế hoặc thua lỗ cũng có thể làm số tiền thực nhận thấp hơn dự kiến.

Nếu Mai chỉ có thể dành thêm 1 triệu đồng mỗi tháng, tổng tiền tự tích lũy sau 18 tháng sẽ là 42 triệu đồng. Khoảng thiếu 18 triệu đồng không biến mất chỉ vì đặt kỳ vọng lợi nhuận cao hơn. Khi đó, Mai cần xem lại ít nhất một trong ba yếu tố: số tiền dành thêm, quy mô mục tiêu hoặc thời điểm sử dụng tiền.

Nguyên tắc cần nhớ là: không dùng một mức lợi nhuận chưa chắc chắn để biến một mục tiêu chưa đủ nguồn lực thành mục tiêu có vẻ khả thi.

Thời gian đầu tư được xác định như thế nào?

Thời gian đầu tư là khoảng thời gian từ hiện tại đến khi khoản tiền cần được sử dụng. Nó không được tính bằng số năm bạn đã sở hữu một tài sản.

Ví dụ, một khoản tiền đã được đầu tư trong tám năm nhưng sẽ dùng để thanh toán học phí sau ba tháng vẫn có thời gian đầu tư còn lại rất ngắn. Ngược lại, tiền mới bắt đầu tích lũy cho mục tiêu nghỉ hưu sau nhiều năm có thời gian đầu tư dài hơn.

Một người có thể đồng thời có nhiều mục tiêu với nhiều thời gian đầu tư khác nhau:

• Tiền đóng học phí vào năm sau

• Tiền đặt cọc nhà sau bốn năm

• Tiền dành cho nghỉ hưu sau hai mươi năm

Vì vậy, không nên gộp mọi khoản tiền thành một mục tiêu chung chỉ vì chúng nằm trong cùng một tài khoản. Các cách gọi “ngắn hạn”, “trung hạn” và “dài hạn” chỉ giúp mô tả tương đối; không có một mốc năm duy nhất phù hợp với mọi người và mọi mục tiêu.

Vì sao thời điểm cần tiền ảnh hưởng đến cách nhìn rủi ro?

Thời điểm sử dụng tiền tạo ra một giới hạn thực tế: khoản tiền phải có mặt khi mục tiêu đến hạn. Càng khó trì hoãn mục tiêu, hậu quả của một kết quả bất lợi gần thời điểm đó càng lớn.

Có bốn rủi ro cần nhìn cùng thời gian đầu tư:

• Giá giảm gần ngày cần tiền: bạn có thể phải bán khi giá trị khoản đầu tư đang thấp.

• Khó chuyển tài sản thành tiền: tài sản có thể có giá trị trên giấy nhưng cần thời gian để bán, chịu phí hoặc kèm điều kiện rút.

• Mục tiêu kém linh hoạt: học phí hoặc khoản thanh toán theo hợp đồng thường khó trì hoãn hơn một kế hoạch mua sắm tự nguyện.

• Chi phí mục tiêu tăng: lạm phát làm sức mua của tiền giảm theo thời gian. Một mục tiêu có giá 60 triệu đồng hôm nay có thể cần số tiền cao hơn trong tương lai nếu chi phí liên quan tăng.

Biến động, thanh khoản và lạm phát là các dạng rủi ro đầu tư khác nhau. Tránh biến động giá không có nghĩa là loại bỏ mọi rủi ro; ngược lại, chấp nhận biến động cũng không bảo đảm mục tiêu sẽ đạt được.

Thời gian dài hơn có thể tạo thêm cơ hội điều chỉnh kế hoạch, nhưng không bảo đảm tài sản sẽ sinh lời hoặc phục hồi trước một ngày cụ thể.

Viết một mục tiêu đầu tư rõ ràng

Có thể viết mục tiêu bằng một câu theo mẫu sau:

Tôi cần [số tiền] cho [mục đích] vào [thời điểm]. Tôi có thể [mức linh hoạt] nếu kế hoạch thay đổi.

Ví dụ:

Tôi cần khoảng 60 triệu đồng để đóng học phí sau 18 tháng. Nếu chi phí tăng hoặc tiến độ tích lũy chậm hơn dự kiến, tôi có thể lùi khóa học tối đa 3 tháng.

Câu này chưa cho biết nên mua tài sản nào. Vai trò của nó là đặt ra tiêu chí để đánh giá các lựa chọn sau này:

• Khoản tiền có thể giảm bao nhiêu mà không làm mục tiêu đổ vỡ?

• Tiền có thể được rút đúng lúc không?

• Chi phí và điều kiện rút có phù hợp với thời hạn không?

• Nếu kết quả thấp hơn dự kiến, phần nào của mục tiêu có thể điều chỉnh?

Nếu chưa trả lời được các câu hỏi này, việc chọn tài sản vẫn còn thiếu cơ sở.

Khi nào cần cập nhật mục tiêu?

Mục tiêu đầu tư không phải một con số cố định mãi mãi. Cần xem lại khi một trong các điều kiện ban đầu thay đổi, chẳng hạn:

• Chi phí dự kiến tăng hoặc giảm đáng kể

• Thu nhập, số tiền có thể dành thêm hoặc nghĩa vụ tài chính thay đổi

• Thời điểm cần tiền được đẩy sớm hoặc lùi lại

• Mức linh hoạt của mục tiêu thay đổi

• Kết quả thực tế lệch đáng kể so với kế hoạch

Cập nhật mục tiêu không đồng nghĩa với thất bại. Đó là cách giữ kế hoạch phù hợp với hoàn cảnh hiện tại, thay vì tiếp tục dựa trên những giả định đã không còn đúng.

Từ mục tiêu đến đánh giá rủi ro

Sau khi xác định được mục đích, số tiền, thời điểm và mức linh hoạt, bước tiếp theo là đánh giá điều gì có thể khiến kết quả khác với kế hoạch. Đây là nền tảng để học Rủi ro và lợi nhuận trong đầu tư: hiểu đúng sự đánh đổi.

Nội dung này mang tính giáo dục tài chính cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân hóa. Trước khi đầu tư, bạn nên cân nhắc mục tiêu, thời gian đầu tư, khả năng chịu rủi ro và tình hình tài chính của mình.