Cổ phiếu thật, CFD và sản phẩm mô phỏng khác nhau thế nào?

Một câu hỏi quan trọng mà người mới thường bỏ qua

Khi thấy một cổ phiếu hoặc ETF trên ứng dụng đầu tư, nhiều người lập tức nghĩ tới lợi nhuận.

Nhưng có một câu hỏi quan trọng hơn:

Mình đang mua tài sản thật, hay đang mua một sản phẩm mô phỏng tài sản đó?

Ví dụ:

• Bạn nhìn thấy cổ phiếu Apple (AAPL).

• Bạn nhìn thấy ETF theo S&P 500.

• Bạn nhìn thấy giá Tesla tăng hoặc giảm.

Các thông tin hiển thị có thể giống nhau trên nhiều nền tảng. Tuy nhiên, sản phẩm phía sau có thể hoàn toàn khác nhau.

Đó là lý do người mới cần hiểu sự khác biệt giữa cổ phiếu thật, CFD và các sản phẩm mô phỏng khác trước khi tìm hiểu sâu hơn về đầu tư quốc tế.

Cổ phiếu thật là gì?

Khi mua cổ phiếu thật, bạn sở hữu một phần doanh nghiệp.

Nếu bạn mua cổ phiếu Apple thông qua một nền tảng cung cấp quyền sở hữu thực sự, bạn trở thành cổ đông của Apple với tỷ lệ tương ứng.

Điều đó có nghĩa là:

• Bạn đang sở hữu tài sản cơ sở.

• Bạn có thể nhận cổ tức nếu doanh nghiệp chi trả.

• Giá trị khoản đầu tư của bạn gắn liền với kết quả hoạt động của doanh nghiệp trong dài hạn.

Điều quan trọng nhất:

Bạn đang sở hữu tài sản thật, không phải chỉ theo dõi biến động giá của tài sản đó.

Nếu bạn cần ôn lại khái niệm nền tảng, hãy đọc bài cổ phiếu là gì trước khi đi sâu vào các sản phẩm phái sinh hoặc mô phỏng.

CFD là gì?

CFD (Contract for Difference) là hợp đồng chênh lệch giá.

Khi giao dịch CFD, bạn không mua cổ phiếu thật.

Thay vào đó, bạn ký một hợp đồng với nhà cung cấp CFD. Giá trị hợp đồng tăng hoặc giảm theo biến động giá của tài sản cơ sở.

Ví dụ:

• Bạn mở CFD theo giá cổ phiếu Tesla.

• Giá Tesla tăng.

• Giá trị CFD tăng theo.

• Bạn đóng vị thế và nhận phần chênh lệch.

Trong toàn bộ quá trình này, bạn không sở hữu cổ phiếu Tesla.

Bạn chỉ đang tham gia vào một hợp đồng mô phỏng biến động giá của cổ phiếu đó.

Ngoài CFD còn có những sản phẩm mô phỏng nào?

CFD chỉ là một trong nhiều loại sản phẩm mô phỏng hoặc phái sinh.

Tùy từng thị trường, nhà đầu tư có thể gặp:

• CFD (Contract for Difference): hợp đồng theo dõi biến động giá của tài sản.

• Hợp đồng tương lai (Futures): hợp đồng mua hoặc bán tài sản vào một thời điểm xác định trong tương lai.

• Quyền chọn (Options): sản phẩm cho phép người nắm giữ có quyền, nhưng không bắt buộc, mua hoặc bán tài sản theo điều kiện nhất định.

• Chứng quyền (Warrants): công cụ cho phép nhà đầu tư tiếp cận biến động giá của một tài sản theo cơ chế riêng.

• Sản phẩm cấu trúc (Structured Products): sản phẩm kết hợp nhiều công cụ tài chính để tạo ra đặc tính lợi nhuận và rủi ro riêng.

• Sản phẩm tổng hợp (Synthetic Products): sản phẩm mô phỏng hiệu suất của một tài sản mà không nhất thiết sở hữu tài sản đó.

Các sản phẩm này khác nhau về cách hoạt động.

Nhưng điểm chung là:

Bạn có thể tiếp cận biến động giá mà không trực tiếp sở hữu tài sản cơ sở.

So sánh nhanh: cổ phiếu thật và CFD

Bảng này không nhằm nói rằng một sản phẩm luôn tốt hơn sản phẩm còn lại. Nó giúp bạn nhìn rõ rằng cổ phiếu thật và CFD là hai cấu trúc rất khác nhau.

Vì sao người mới thường nhầm lẫn?

Một ứng dụng có thể hiển thị:

• Cùng mã cổ phiếu.

• Cùng biểu đồ giá.

• Cùng tên doanh nghiệp.

Điều đó khiến nhiều người nghĩ sản phẩm là giống nhau.

Nhưng thực tế có thể là:

• Một nền tảng cung cấp cổ phiếu thật.

• Một nền tảng cung cấp CFD.

• Một nền tảng cung cấp sản phẩm tổng hợp hoặc một loại sản phẩm phái sinh khác.

Tài sản hiển thị giống nhau không có nghĩa sản phẩm giống nhau.

Nếu bạn đang tìm hiểu đầu tư chứng khoán Mỹ tại Việt Nam, điểm này đặc biệt quan trọng vì mỗi nền tảng có thể có mô hình sản phẩm, phí, lưu ký và điều khoản khác nhau.

Lưu ký khác nhau thế nào?

Đây là điểm nhiều người chỉ phát hiện sau khi đã đầu tư.

Khi mua cổ phiếu thật, tài sản thường được ghi nhận và lưu giữ thông qua hệ thống lưu ký, nhà môi giới và các tổ chức liên quan của thị trường.

Ngược lại, với CFD thường không có cổ phiếu thực tế được mua và lưu ký cho bạn.

Thứ bạn sở hữu là hợp đồng với nhà cung cấp sản phẩm.

Điều này dẫn tới một câu hỏi rất quan trọng:

Nếu nền tảng gặp sự cố, tài sản của bạn đang nằm ở đâu?

Đó cũng chính là lý do bài học tiếp theo về lưu ký tài sản có vai trò quan trọng trong hành trình đầu tư.

Những rủi ro cần hiểu trước khi sử dụng sản phẩm mô phỏng

Rủi ro đòn bẩy

Nhiều CFD cho phép sử dụng đòn bẩy.

Đòn bẩy có thể khuếch đại lợi nhuận nhưng cũng có thể khuếch đại thua lỗ.

Một biến động nhỏ của thị trường có thể tạo ra kết quả lớn hơn nhiều so với số vốn ban đầu. Tùy điều khoản sản phẩm, khoản lỗ có thể vượt quá số tiền bạn dự định dùng cho giao dịch.

Rủi ro đối tác

Khi giao dịch CFD, bạn phụ thuộc vào nhà cung cấp sản phẩm.

Quyền lợi của bạn có thể chịu ảnh hưởng bởi điều khoản hợp đồng, cơ chế vận hành và khả năng thực hiện nghĩa vụ của đối tác.

Rủi ro chi phí

Một số sản phẩm mô phỏng có thể phát sinh:

• Phí qua đêm

• Chênh lệch giá mua bán

• Phí tài trợ vốn

• Chi phí giao dịch khác

• Điều chỉnh cổ tức hoặc các điều chỉnh khác theo hợp đồng

Những chi phí này có thể tích lũy đáng kể theo thời gian, nhất là khi bạn nắm giữ sản phẩm lâu hơn dự kiến.

Rủi ro hiểu nhầm sản phẩm

Đây là rủi ro phổ biến nhất.

Nhiều người tin rằng họ đang sở hữu cổ phiếu thật trong khi thực tế chỉ đang giao dịch một sản phẩm mô phỏng giá.

Cổ phiếu thật có luôn tốt hơn CFD không?

Không.

Đây không phải là câu hỏi về sản phẩm nào tốt hơn trong mọi trường hợp.

Đây là câu hỏi về sản phẩm nào phù hợp với mục tiêu của bạn.

Nếu mục tiêu là:

• Hiểu doanh nghiệp.

• Xây dựng tài sản dài hạn.

• Hưởng lợi từ sự tăng trưởng của doanh nghiệp theo thời gian.

• Nắm giữ tài sản theo cách dễ hiểu hơn.

Thì cổ phiếu thật thường gần với mục tiêu đó hơn.

Nếu mục tiêu là giao dịch biến động giá trong ngắn hạn, một số sản phẩm mô phỏng có thể được thiết kế cho mục đích đó. Nhưng chúng thường đòi hỏi người dùng hiểu rõ cơ chế, phí, đòn bẩy, điều khoản hợp đồng và rủi ro đối tác.

Điều quan trọng là hiểu mình đang sử dụng sản phẩm gì.

Trước khi lựa chọn sản phẩm, hãy tự hỏi

• Mình có hiểu mình đang sở hữu gì không?

• Mình đang đầu tư dài hạn hay giao dịch ngắn hạn?

• Mình có hiểu cách sản phẩm hoạt động không?

• Sản phẩm có sử dụng đòn bẩy không?

• Mình có hiểu các loại phí phát sinh không?

• Mình có hiểu thuế, tỷ giá và điều khoản hợp đồng có thể ảnh hưởng thế nào không?

• Mình có hiểu tài sản hoặc hợp đồng được quản lý như thế nào không?

• Nếu nền tảng gặp sự cố, quyền lợi của mình sẽ được xử lý ra sao?

Nếu chưa trả lời được những câu hỏi này, dành thêm thời gian học hỏi là điều hoàn toàn bình thường.

Bước tiếp theo

Sau khi hiểu sự khác biệt giữa tài sản thật và sản phẩm mô phỏng, bước tiếp theo là tìm hiểu tài sản của bạn thực sự được nắm giữ ở đâu.

Bài học tiếp theo trong Tekoversity by teko là “Lưu ký tài sản là gì?”. Bài học này giúp bạn hiểu ai đang giữ tài sản đầu tư, cơ chế bảo vệ tài sản hoạt động như thế nào và vì sao lưu ký là một trong những khái niệm quan trọng nhất đối với nhà đầu tư dài hạn.

Đọc tiếp: Lưu ký tài sản là gì? Ai đang giữ tài sản đầu tư của bạn?

Nội dung này mang tính giáo dục tài chính cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân hóa. Trước khi đầu tư, bạn nên cân nhắc mục tiêu, thời gian đầu tư, khả năng chịu rủi ro và tình hình tài chính của mình.